Leesbaarheidstest

Zo test je de leesbaarheid van een tekst

1. Plak je tekst in het invoervak. Een paar alinea’s geven een betrouwbaardere score dan één losse zin.
2. Kies de Taal van de tekst: Engels (Flesch) of Frans (Kandel & Moles). Op deze pagina staat standaard Engels geselecteerd.
3. Bekijk de resultaten terwijl ze bijwerken: de score voor Leesgemak, de Moeilijkheid, het Schoolniveau (Flesch-Kincaid) voor Engels en de statistieken waarop alles is gebaseerd.
4. In het vak Berekening zie je de formule met je eigen getallen ingevuld, en de lijst Langste zinnen laat zien wat je het eerst kunt inkorten.
5. Vergelijk je score met de tabel Zo lees je de score: jouw niveau is gemarkeerd.

Met de knop Leesbaarheid controleren voer je de analyse opnieuw uit.

Let op: de scores gelden alleen voor Engelse of Franse tekst. Deze tool heeft geen formule voor het Nederlands (zoals Flesch-Douma) en telt geen Nederlandse lettergrepen. Een Nederlandse tekst geeft dus geen betrouwbare uitkomst.

De formules

Beide scores combineren twee metingen: de gemiddelde zinslengte (ASL, woorden per zin) en de gemiddelde woordlengte (ASW, lettergrepen per woord). Lange zinnen en lange woorden maken een tekst moeilijker.

Flesch Reading Ease (Rudolf Flesch, 1948) geeft een score die meestal tussen 0 en 100 ligt. Hoe hoger de score, hoe makkelijker de tekst:

206,835 − 1,015 × ASL − 84,6 × ASW

Flesch-Kincaid Grade Level (Kincaid en collega’s voor de Amerikaanse marine, 1975) zet dezelfde metingen om in een Amerikaans schoolniveau: een score van 8 betekent dat een leerling van de 8th grade (ongeveer 13 jaar) de tekst moet kunnen volgen.

0,39 × ASL + 11,8 × ASW − 15,59

Voor Frans gebruikt de tool de formule van Kandel & Moles (1958), een aanpassing van Flesch voor het Frans, waarvan de woorden gemiddeld meer lettergrepen hebben:

207 − 1,015 × ASL − 73,6 × ASW

Die score lees je op dezelfde schaal van 0 tot 100. Voor Frans is er geen schoolniveau, omdat Flesch-Kincaid alleen op Amerikaanse lezers is afgestemd.

Voor een breed publiek mik je op 60 of hoger. Juridische, wetenschappelijke en technische teksten scoren vaak onder de 30.

Zo wordt de tekst geteld

• Zinnen eindigen op een punt, vraagteken, uitroepteken of beletselteken gevolgd door een spatie, en bij elke regeleinde. Kopjes en lijstitems tellen dus als zinnen. Titels als “Mr.” of “Dr.”, initialen en decimale getallen sluiten geen zin af.
• Woorden zijn reeksen letters of cijfers; een apostrof of koppelteken binnen een woord houdt het woord heel.
• Lettergrepen worden geschat met spellingregels, want er zit geen woordenboek in je browser. In het Engels telt de tool klinkergroepen en houdt hij rekening met stomme uitgangen (“make”, “jumped”, “boxes”), klinkerparen die als twee lettergrepen klinken (“idea”, “radio”, “quiet”), de “y” in “player” en samentrekkingen als “didn’t”. Een lijst met veelvoorkomende onregelmatige woorden, zoals “people” en “business”, is ingebouwd.

In het Frans telt de stomme e aan het eind (en -es) niet mee, net als in de uitspraak: “table” heeft één lettergreep en “école” twee. Werkwoorden op -ent (“ils parlent”) worden herkend, terwijl woorden als “moment” of “souvent” hun laatste lettergreep houden. Een trema splitst een klinkergroep (“naïf”, “Noël”) en de “u” in “qu” en “gu” is stom. Het blijven vuistregels: sommige woorden zitten er één lettergreep naast, maar bij een tekst van normale lengte verandert de score daardoor nauwelijks.

Zo verbeter je je score

Knip lange zinnen op, vooral die in de lijst Langste zinnen. Vervang lange woorden door kortere als de betekenis gelijk blijft (“use” in plaats van “utilize”). Schrijf in de bedrijvende vorm en schrap opvulwoorden. Het percentage woorden met 3 of meer lettergrepen laat zien waar de woordkeus zwaar is.

Een leesbaarheidsscore meet de vorm, niet de inhoud: hij kan niet zien of je tekst helder, goed opgebouwd of juist is. Gebruik hem als signaal naast je eigen oordeel.