Kontrollues i lexueshmërisë

Si ta kontrollosh lexueshmërinë e një teksti

1. Ngjit tekstin tënd në kutinë e hyrjes. Disa paragrafë japin një rezultat më të besueshëm se një fjali e vetme.
2. Zgjidh Gjuha e tekstit: Anglisht (Flesch) ose Frëngjisht (Kandel & Moles).
3. Lexo rezultatet teksa përditësohen: lehtësia e leximit, vështirësia, niveli shkollor për anglishten dhe statistikat që qëndrojnë pas tyre.
4. Hidhi një sy kutisë Llogaritja për të parë formulën me numrat e tu, dhe listës Fjalitë më të gjata për të gjetur çfarë duhet shkurtuar së pari.
5. Krahaso rezultatin me tabelën Si lexohet rezultati; intervali yt është i theksuar.

Butoni Kontrollo lexueshmërinë rifreskon analizën.

Rëndësi e gjuhës: ky mjet vlen për anglisht dhe frëngjisht

Formulat e lexueshmërisë janë kalibruar për gjuhë të caktuara. Ky mjet mbështet vetëm tekste në anglisht (formula Flesch) dhe në frëngjisht (formula Kandel & Moles). Nuk ka formulë të gatshme për shqipen, ndaj nuk duhet ta marrësh rezultatin për një tekst shqip si matje të vërtetë: rrokjet dhe gjatësia e fjalëve në shqip dallojnë nga ato të anglishtes. Mjeti përdoret më së miri për tekste në gjuhët e mësipërme, për shembull kur shkruan një faqe interneti, një CV ose një artikull në anglisht.

Formulat

Të dyja rezultatet kombinojnë dy masa: gjatësinë mesatare të fjalisë (ASL, fjalë për fjali) dhe gjatësinë mesatare të fjalës (ASW, rrokje për fjalë). Fjalitë e gjata dhe fjalët e gjata e bëjnë tekstin më të vështirë për t’u lexuar.

Flesch Reading Ease (Rudolf Flesch, 1948) jep një rezultat që zakonisht ndodhet midis 0 dhe 100. Sa më i lartë rezultati, aq më i lehtë teksti:

206.835 − 1.015 × ASL − 84.6 × ASW

Flesch-Kincaid Grade Level (Kincaid dhe bashkëpunëtorët, për Marinën e SHBA, 1975) i kthen të njëjtat masa në një klasë shkollore amerikane: rezultati 8 do të thotë se një nxënës i klasës së tetë duhet ta ndjekë tekstin pa vështirësi.

0.39 × ASL + 11.8 × ASW − 15.59

Për frëngjishten, mjeti përdor formulën Kandel & Moles (1958), një përshtatje e Flesch për frëngjishten, ku fjalët kanë mesatarisht më shumë rrokje:

207 − 1.015 × ASL − 73.6 × ASW

Rezultatet e saj lexohen në të njëjtën shkallë nga 0 në 100. Për frëngjishten nuk ka nivel shkollor, sepse Flesch-Kincaid është kalibruar vetëm te lexuesit amerikanë.

Për një publik të gjerë synoje 60 ose më shumë. Tekstet juridike, shkencore dhe teknike shpesh bien nën 30.

Si numërohet teksti

• Fjalitë mbarojnë me pikë, pikëpyetje, pikëçuditëse ose tre pika të ndjekura nga një hapësirë, si dhe në çdo ndërprerje rreshti, ndaj titujt dhe elementët e listave numërohen si fjali. Shkurtime si “Mr.” ose “Dr.”, inicialet dhe numrat dhjetorë nuk e mbyllin fjalinë.
• Fjalët janë vargje shkronjash ose shifrash; apostrofat dhe vizat brenda një fjale e mbajnë të tërë.
• Rrokjet vlerësohen me rregulla drejtshkrimore, pasi shfletuesi nuk ka fjalor. Në anglisht mjeti numëron grupet e zanoreve, pastaj trajton mbaresat e heshtura (“make”, “jumped”, “boxes”), çiftet e zanoreve që shqiptohen si dy rrokje (“idea”, “radio”, “quiet”), “y” te “player” dhe shkurtimet si “didn’t”. Brenda ka edhe një listë fjalësh të zakonshme të parregullta, si “people” dhe “business”.

Në frëngjisht, e-ja e shurdhër përfundimtare (dhe -es) nuk numërohet, si në të folur: “table” ka një rrokje dhe “école” dy. Foljet me mbaresë -ent (“ils parlent”) njihen, ndërsa fjalë si “moment” ose “souvent” e mbajnë rrokjen e fundit. Dierezja ndan një grup zanoresh (“naïf”, “Noël”), dhe “u” te “qu” e “gu” është e heshtur. Këto rregulla janë heuristike dhe disa fjalë do të kenë një rrokje më shumë ose më pak, gjë që ndryshon pak rezultatin në një tekst me gjatësi normale.

Si ta përmirësosh rezultatin

Ndaji fjalitë e gjata, sidomos ato në listën Fjalitë më të gjata. Zëvendëso fjalët e gjata me më të shkurtra kur kuptimi mbetet i njëjtë (“use” në vend të “utilize”). Parapëlqe formën veprore dhe hiq fjalët e panevojshme. Përqindja e fjalëve me 3 ose më shumë rrokje tregon se ku fjalori është i rëndë.

Një rezultat lexueshmërie mat formën, jo përmbajtjen: nuk të tregon nëse teksti yt është i qartë, i organizuar mirë ose i saktë. Përdore si sinjal, krahas gjykimit tënd.