Kalkulator położenia Słońca i Księżyca

Jak korzystać z kalkulatora Słońca i Księżyca

1. Wybierz miasto w polu Miejsce, wpisz Szerokość geograficzna (°, północ dodatnia) i Długość geograficzna (°, wschód dodatni) w stopniach dziesiętnych (południe i zachód są ujemne) albo kliknij Użyj mojej lokalizacji. Przeglądarka poprosi wtedy o zgodę; pozycja jest używana tylko na tej stronie i nigdy nie trafia na serwer. Dla Warszawy wpisz np. 52,23 i 21,01.
2. Wybierz Data, Godzina i Strefa czasowa, w której chcesz odczytać wyniki. Kliknij Teraz, aby przejść do bieżącej chwili.
3. W sekcji Położenie w wybranym momencie odczytaj wysokość Słońca i Księżyca nad horyzontem, ich azymut (kierunek na kompasie), fazę Księżyca, oświetloną część tarczy, wiek Księżyca i jego odległość.
4. Dwie tabele zawierają zjawiska dnia: świty i zmierzchy dla każdego rodzaju zmierzchu, wschód, górowanie i zachód Słońca z kierunkiem, długość dnia, wschód i zachód Księżyca oraz najbliższą pełnię i nów.

Kierunki w kolumnie Kierunek są podane międzynarodowymi skrótami róży wiatrów: N (północ), E (wschód), S (południe) i W (zachód, ang. west), np. SW to południowy zachód.

Wysokość, azymut i zmierzch

Wysokość to kąt ciała niebieskiego nad horyzontem: 0° na horyzoncie, 90° dokładnie nad głową, wartości ujemne pod horyzontem. Azymut mierzy się zgodnie z ruchem wskazówek zegara od północy geograficznej: 90° to wschód, 180° południe, 270° zachód. Fotografowie używają tych wartości do planowania światła, ogrodnicy i właściciele paneli fotowoltaicznych do badania cieni, a astronomowie, by wiedzieć, kiedy obiekt będzie wystarczająco wysoko.

Wschód i zachód Słońca to chwile, w których górny brzeg tarczy dotyka horyzontu. Atmosfera załamuje światło przy horyzoncie o około 34 minuty kątowe, a promień Słońca to 16 minut kątowych, więc dzieje się to, gdy środek Słońca jest 0,833° pod horyzontem. Zmierzch ma trzy standardowe definicje:

• Zmierzch cywilny: Słońce do 6° pod horyzontem; można przebywać na zewnątrz bez sztucznego światła.
• Zmierzch żeglarski: do 12°; na morzu horyzont jest jeszcze widoczny.
• Zmierzch astronomiczny: do 18°; poniżej niebo jest całkowicie ciemne.

Na dużych szerokościach geograficznych niektóre z tych zjawisk po prostu nie występują: latem Słońce może cały dzień pozostawać nad horyzontem (dzień polarny), a zimą może w ogóle nie wzejść. Tabele pokazują wtedy „Nad horyzontem cały dzień” lub „Pod horyzontem cały dzień”. Nawet w Polsce w czerwcu zmierzch astronomiczny może nie nastąpić, bo noce są wtedy jasne.

Jak działa obliczenie

Położenie Słońca jest liczone wzorami z Astronomical Algorithms Jeana Meeusa, tą samą metodą co kalkulator słoneczny NOAA, z dokładnością około 0,01°. Dla Księżyca używana jest teoria Meeusa z największymi wyrazami okresowymi i poprawka na paralaksę, bo Księżyc jest na tyle blisko, że jego położenie zależy od miejsca obserwacji na Ziemi. Godziny wschodów i zachodów są wyznaczane przez śledzenie wysokości w ciągu lokalnej doby i doprecyzowanie każdego przejścia przez horyzont do sekundy, a potem zaokrąglane do minuty. Faza Księżyca wynika z kąta między Księżycem a Słońcem; oświetlona część tarczy uwzględnia rzeczywisty kąt fazowy.

Wyniki zakładają horyzont na poziomie morza i standardową refrakcję atmosferyczną. Góry, budynki, wysokość n.p.m. i nietypowe temperatury mogą przesunąć widoczny wschód Słońca o kilka minut.