Kleurenblindheid simuleren

Zo gebruik je de kleurenblindheid-simulator

1. Sleep een afbeelding naar het neerzetvlak of klik erop om een bestand te kiezen (JPG, PNG, WebP, GIF…). Je kunt ook op Voorbeeldafbeelding gebruiken klikken om een testkaart met tinten en vaak verwarde kleurparen te laden.
2. Kies de Soort kleurzienstoornis: Protanopie, Deuteranopie, Tritanopie, hun mildere vormen Protanomalie, Deuteranomalie en Tritanomalie, of Achromatopsie.
3. Stel voor de drie anomale vormen de Ernst in, van 10% tot 90%.
4. Kies een Weergave: Naast elkaar toont het origineel en de gesimuleerde afbeelding naast elkaar; Schuifregelaar legt ze over elkaar, zodat je de scheidingslijn over de afbeelding kunt slepen.
5. Klik op Gesimuleerde afbeelding downloaden om het resultaat als PNG op te slaan.

De afbeelding verlaat je apparaat nooit: ze wordt in je browser gelezen en verwerkt. Heel grote afbeeldingen worden verkleind tot 1.600 pixels aan de langste zijde, zodat de simulatie snel blijft.

De soorten kleurenblindheid

Normaal kleurenzien berust op drie soorten kegeltjes, gevoelig voor lange (L, “rood”), middellange (M, “groen”) en korte (S, “blauw”) golflengten.

• Protanopie en protanomalie: de L-kegeltjes ontbreken of zijn verschoven. Rood lijkt donkerder en wordt verward met groen en bruin. Ongeveer 1% van de mannen heeft elk van deze vormen.
• Deuteranopie en deuteranomalie: de M-kegeltjes ontbreken of zijn verschoven. Deuteranomalie is veruit de meest voorkomende afwijking en treft ongeveer 5% van de mannen van Europese afkomst; rood, oranje, geel en groen zijn dan moeilijk van elkaar te onderscheiden.
• Tritanopie en tritanomalie: de S-kegeltjes zijn aangetast. Blauw en groen, en geel en roze, lopen door elkaar. Het is zeldzaam (ruim onder 0,1%) en komt bij mannen en vrouwen even vaak voor.
• Achromatopsie (staafjesmonochromasie): er werken geen kegeltjes, dus de wereld wordt in grijstinten gezien, vaak met lichtgevoeligheid. Het treft ongeveer 1 op de 30.000 mensen. De simulatie toont alleen de luminantie van de afbeelding.

In totaal heeft ongeveer 1 op de 12 mannen en 1 op de 200 vrouwen een vorm van rood-groene kleurzienstoornis.

Hoe de simulatie werkt

De tool gebruikt het fysiologisch onderbouwde model van Machado, Oliveira en Fernandes (2009), “A Physiologically-based Model for Simulation of Color Vision Deficiency”, IEEE Transactions on Visualization and Computer Graphics 15(6). De auteurs publiceerden per afwijking en per ernst van 0 tot 1 (in stappen van 0,1) één 3 × 3-matrix; de tool gebruikt ernst 1 voor de “-opie”-vormen en interpoleert tussen de gepubliceerde stappen voor de anomale vormen.

Deze matrices zijn gedefinieerd voor lineair RGB. Elke pixel wordt daarom van sRGB naar lineair licht gedecodeerd, met de matrix vermenigvuldigd, begrensd en weer naar sRGB gecodeerd. Pas je de matrices rechtstreeks toe op gammagecodeerde waarden, zoals veel snelle filters doen, dan wordt rood veel te donker. Achromatopsie gebruikt de standaard luminantiegewichten van sRGB (0,2126, 0,7152, 0,0722).

Een simulatie is een benadering. Kleurenzien verschilt van persoon tot persoon, en een scherm kan niet precies tonen wat iemand anders waarneemt. Gebruik de tool om problemen op te sporen en controleer ze waar mogelijk met echte gebruikers.

Tips voor een ontwerp dat werkt voor kleurenblinden

• Vertrouw nooit alleen op kleur: voeg labels, iconen, patronen of onderstrepingen toe.
• Vermijd rood/groen voor goed/fout; blauw/oranje is veel veiliger.
• Zorg voor een duidelijk verschil in lichtheid tussen kleuren die je moet kunnen onderscheiden. Controleer het met Achromatopsie: zien twee vlakken er hetzelfde grijs uit, dan hebben veel mensen er moeite mee.
• Test grafieken, kaarten, statuslabels en foutmeldingen in formulieren, niet alleen foto’s.