Dithering- en rastereffect

Zo pas je dithering toe op een afbeelding

1. Sleep een afbeelding naar het invoervak of klik erop om er een te kiezen. Hij wordt in je browser verwerkt en nooit geüpload.
2. Kies het Effect: Dithering brengt de afbeelding terug tot een paar kleuren, Raster (halftone) tekent hem opnieuw als een raster van punten.
3. Stel de Uitvoerbreedte (px) in, van 16 tot 4096. Die begint op de originele breedte, met een maximum van 640 px; de hoogte volgt de beeldverhouding. Het effect wordt op precies dit formaat berekend.
4. Pas zo nodig Helderheid en Contrast aan. Beide worden vóór het effect toegepast.
5. Kies voor Dithering een Algoritme en een Palet. Stel voor het raster de Puntgrootte (rasterafstand, px), de Rasterhoek en de Kleuren in.
6. Gebruik Zoom (Passend, 1×, 2×, 3×, 4× of 8×) om de pixels te bekijken en klik dan op PNG downloaden.

Het voorbeeld toont het resultaat pixel voor pixel met nearest-neighbour-schaling, dus bij 1× of meer zie je precies wat er in de PNG komt.

Dithering-algoritmen

Dithering bootst ontbrekende kleuren na door de beschikbare kleuren in fijne patronen te mengen, die het oog van een afstand samenvoegt.

• Floyd–Steinberg (1976) is foutverspreiding: elke pixel wordt afgerond naar de dichtstbijzijnde paletkleur en de afrondingsfout wordt doorgegeven aan de buren (7/16 naar rechts, 3/16, 5/16 en 1/16 op de rij eronder). Het geeft de vloeiendste overgangen en past bij foto’s.
• Atkinson komt uit het werk van Bill Atkinson aan de originele Macintosh. Het verdeelt maar 6/8 van de fout over zes buren en gooit het resterende kwart weg, waardoor het resultaat contrastrijker is, met strakkere maar uitgebeten lichten en schaduwen.
• Bayer 2×2, Bayer 4×4 en Bayer 8×8 zijn geordende dithering: elke pixel wordt vergeleken met een drempelmatrix die zich over de afbeelding herhaalt. Er is geen foutverspreiding, wat het regelmatige kruispatroon van oude computers en games oplevert, en een patroon dat van frame tot frame stabiel blijft.
• Drempel (geen dithering) neemt simpelweg de dichtstbijzijnde kleur, wat vlakke, geposteriseerde vlakken geeft.

Paletten

• 1-bit zwart-wit: twee kleuren, de klassieke 1-bit afbeelding.
• 4 grijstinten: zwart, 85, 170 en wit.
• Game Boy-groen: de vier groentinten (#0f380f, #306230, #8bac0f, #9bbc0f) die vaak worden gebruikt om het scherm van de originele Game Boy na te bootsen.
• Eigen palet: typ hexcodes gescheiden door komma’s, tot 64 kleuren. Elke pixel wordt via een gewogen RGB-afstand aan de dichtstbijzijnde kleur gekoppeld; ongeldige codes worden vermeld en genegeerd.

De grijs- en Game Boy-paletten worden als toonladders behandeld: de afbeelding wordt op helderheid gedithered, daarna wordt elk niveau gekoppeld aan de kleur met dezelfde rang in de ladder, zodat het volledige toonbereik wordt benut. Transparantie blijft bij dithering behouden.

Rasters (halftone)

Een raster is de manier waarop drukpersen tinten weergeven met één inktkleur: een rooster van punten, gedraaid over de Rasterhoek, met een onderlinge afstand gelijk aan de Puntgrootte. De straal van elke punt groeit met de vierkantswortel van de gemiddelde inktdekking in zijn cel, tot naburige punten elkaar in de donkerste delen raken. Mono (zwarte punten) drukt zwart op wit. CMYK (vier gedraaide rasters) tekent cyaan op 15°, magenta op 75°, geel op 0° en zwart op 45° (allemaal samen verschoven als je de hoek van 45° af zet), gemengd in vermenigvuldigmodus. Rasters worden gedraaid omdat identieke roosters op elkaar moiré veroorzaken, een zichtbaar interferentiepatroon. De omzetting van RGB naar CMYK is bewust eenvoudig (K = 1 − max(R, G, B)), zonder ICC-profielen: dit is een artistiek effect, geen drukklare kleurscheiding.

Tips

• Verlaag de uitvoerbreedte voor grove retropixels en bekijk het resultaat op 4× of 8×.
• Verhoog het contrast vóór een 1-bit omzetting, zodat gezichten en details niet in ruis oplossen.
• Gebruik Bayer voor pixelart en animaties, Floyd–Steinberg voor foto’s.
• 1-bit afbeeldingen zijn ideaal voor e-ink-schermen, thermische printers en lasergraveren.